صنعت ساختمان کشور برای عبور از رکود، گرانی مسکن و اتلاف گسترده انرژی نیازمند گذار از الگوهای سنتی و جزءنگر به سمت فرآیندهای یکپارچه کارخانه‌ای است. جعفر قرائتی ستوده، رئیس هیئت‌مدیره انجمن صنفی تولیدکنندگان و فناوران صنعتی ساختمان، با تأکید بر اینکه سازنده در واقع یک «تولیدکننده صنعتی» است، اعلام کرد با یکپارچه‌سازی طراحی تا اجرا، می‌توان هزینه‌های ساخت را تا ۳۰ درصد کاهش داد و عمر مفید سازه‌ها را از ۲۵ سال به ۱۰۰ سال رساند.
۱.بازتعریف ساختمان‌سازی؛ از کارگاه سنتی تا خط تولید یکپارچه
یکی از عوامل ناکارآمدی ساخت‌وساز در ایران، نگاه موضعی و غیرصنعتی به پروژه است:
-
سازنده، یک تولیدکننده صنعتی: ساختمان یک محصول نهایی تولیدی است. در صورتی که زنجیره تأمین، خط پیش‌تولید و مونتاژ به‌درستی سازماندهی شود، صنعت ساختمان مانند صنایع پیشرفته به بازدهی اقتصادی بالا خواهد رسید.
-
راهکار عبور از رکود: مسکن کالایی وارداتی نیست که با واردات رفع بحران شود؛ بلکه نیاز پایدار جامعه است. تجربه تاریخی شهرسازی ایران (نظیر معماری پایدار و همساز با اقلیم یزد) نشان می‌دهد با تکیه بر مهندسی دقیق و فناوری‌های نوین، می‌توان در شرایط سخت اقتصادی نیز سازه‌هایی سبک‌تر، سریع‌تر و ارزان‌تر تولید کرد.
۲. کاهش ۳۰ درصدی پرت مصالح و بهای تمام‌شده ساخت
مزایای اقتصادی و فنی تغییر فرآیند به سمت صنعتی‌سازی:
| شاخص ارزیابی | شیوه سنتی ساخت | شیوه نوین صنعتی‌سازی |
| هزینه تمام‌شده و ضایعات | اتلاف بالا و غیرقابل کنترل مصالح در محل کارگاه | کاهش دست‌کم ۳۰ درصدی پرت مصالح و صرفه‌جویی ۳۰ درصدی در کل هزینه ساخت |
| طول عمر مفید بنا | افت کیفیت و فرسودگی زودهنگام در حدود ۲۵ سال | جهش دوام و استانداردهای کالبدی سازه تا ۱۰۰ سال |
| فناوری پیش‌طراحی | تطبیق اجباری تأسیسات با نقشه بعد از ساخت | بهره‌گیری از BIM (مدل‌سازی اطلاعات ساختمان) و هماهنگی کامل اجزا از پیش‌تولید |
| سرعت و ایمنی | طولانی‌شدن فرآیند اجرا و اثرپذیری از شرایط جوی | ساخت قطعات در کارخانه و مونتاژ سریع (پیچ‌ومهره‌ای و پیش‌ساخته) |
۳. استانداردسازی تجهیزات؛ راهبرد مهار بحران انرژی و آب
صنعتی‌سازی ساختمان علاوه بر اسکلت و نما، به مدیریت عملکرد تأسیسات در زمان بهره‌برداری نیز می‌پردازد:
-
تعیین استانداردهای مصرف برای ادوات تأسیساتی: الزام تولیدکنندگان به رعایت برچسب انرژی و مصرف استاندارد در الکتروموتورها، فن‌ها، سیستم‌های سرمایش/گرمایش و شیرآلات ساختمانی.
-
رویکرد مصرف‌محور مشابه بخش کشاورزی: وضع محدودیت‌های شفاف بر اساس بهره‌وری انرژی و آب به عنوان یکی از شروط صدور تأییدیه فنی برای ساختمان‌ها.
۴. چالش نبود جایگاه مستقل در ساختار صنعتی و مأموریت جدید دولت
-
ایجاد زنجیره ارزش یکپارچه: از سال ۱۳۸۳ با پیگیری انجمن و مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، استانداردهای اتصالات پیچ‌ومهره‌ای و قطعات بتنی پایه‌گذاری شد، اما اتصال این اجزا در یک نظام هماهنگ همچنان یک حلقه مفقوده است.
-
طرح جامع مدیریت صنعت ساختمان: برای سال‌ها این بخش به عنوان صنعتی مستقل با ردیف مشخص در ساختار کشور به رسمیت شناخته نشده بود؛ اینک با پیگیری وزیر راه و شهرسازی، تدوین طرح جامع مدیریت صنعت ساختمان در دستور کار قرار گرفته است.