در حالی که بازار مسکن ایران ماههای پرتنشی را پشت سر میگذارد، کارشناسان نسبت به آیندهای نگرانکننده هشدار میدهند. عقبماندگی قیمت مسکن از تورم عمومی و رشد هزینههای ساخت، نه تنها سازندگان را دلسرد کرده، بلکه فعالان این حوزه را نگران یک «شوک قیمتی غیرمنتظره» پس از رسیدن به ثبات سیاسی کرده است.
شکاف عمیق عرضه و تقاضا؛ مسکن به کجا میرود؟
حسن محتشم، عضو هیئتمدیره انجمن انبوهسازان تهران، با ترسیم تصویری تاریک از آینده این بازار معتقد است: «با کاهش شدید تولید و عرضه، توازن بازار بههمخورده است. اگر تیم اقتصادی دولت تدبیری نیندیشد، با یک بحران قیمتی شدید در آینده مواجه خواهیم شد.»
او تاکید میکند که نرخ ساختوساز کنونی (حدود ۱۰ هزار واحد در برابر ۶ میلیون واحد کسری) عملاً در برابر نیاز واقعی بازار، عددی ناچیز محسوب میشود.
چرا «نهضت ملی مسکن» به بنبست خورده است؟
این مقام صنفی با نقد سیاستهای فعلی میگوید:
- عدم همراهی بانکها: به جز بانک مسکن، سایر بانکها همکاری لازم را برای تأمین مالی پروژهها ندارند.
- فقدان توجیه اقتصادی: پروژههایی مانند «نهضت ملی مسکن» با قیمتهای پیشبینیشده قدیمی، تحت فشار تورمِ نهادههای ساختمانی، عملاً فاقد صرفه اقتصادی برای سازندگان هستند.
- موانع اداری: دولت در تسهیل فرآیندهای مالیاتی و بیمههای اجتماعی برای بخش خصوصی موفق عمل نکرده است.
جاماندگی مسکن از تورم؛ آرامش قبل از طوفان؟
نکته قابل تامل در صحبتهای محتشم، عقبماندگی قیمت مسکن نسبت به سایر بازارهاست:
- در حالی که تورم عمومی و قیمت ارز رشدی بیش از ۱۰۰ درصد را تجربه کردهاند، قیمت مسکن تنها ۱۰ تا ۲۰ درصد تغییر داشته است.
- این وضعیت باعث شده است که قیمت مسکن از هزینههای واقعی ساخت عقب بماند و عملاً موتور تولید در این صنعت را خاموش کند.
پیشبینی نگرانکننده: افزایش قیمت بیش از حد انتظار
محتشم در پایان درباره آینده بازار مسکن پیشبینی میکند: «به محض اینکه سایه عدم قطعیت سیاسی رفع شود، مسکن برای جبران عقبماندگی تاریخی خود، با یک جهش قیمتی شدید روبرو خواهد شد که خانهدار شدن را برای اقشار فاقد مسکن بسیار دشوارتر از گذشته میکند.»
نتیجهگیری
بازار مسکن اکنون در «رکود تورمی» دستوپای میزند. بدون ورود جدی دولت به نقش تنظیمگری (رگولاتوری) و حمایت واقعی از بخش خصوصی، این بازار بهجای آرامش، آبستن یک سونامی قیمتی خواهد بود که پیامدهای آن برای توان خرید خانوارها جبرانناپذیر است.